Halley Observatory

Astro Systems Holland has been involved in the realization of Halley Observatory.

This observatory is one of Holland's most popular public observatories.

ASH has designed and built many crucial items of the observatory. ASH in person of Herman ten Haaf, did also the projectmanagement.

On this page you can see some highlights.

Introductie

Het was 1984 dat ik werd gebeld door twee 12 jarige jongens uit Heesch.
Ze waren beiden geïnteresseerd in sterrenkunde en wilden graag een eigen sterrenwachtje hebben. Ze hadden een briefje naar de burgemeester gestuurd met de vraag of hij iets kon betekenen en zodoende vroegen ze mij of ik hen daarbij wilde assisteren.

Natuurlijk begreep ik de wens en zodoende heb ik veel tijd gestoken om ergens in het buitengebied een plekje te vinden voor een eenvoudig sterrenwachtje. Echter als de boer dan hoorde dat er ’s nachts jongeren op zijn erf kwamen was de interesse snel verdwenen. Eén mogelijk bleef over en ik heb daarom een eerste schets gemaakt van een eenvoudig gebouwtje.

Toch ook dit stuitte op bezwaren van de bewoners.

De sterrenwacht

Eenmaal hiermee bezig bedacht ik me dat het wel een goed idee zou zijn om de plannen verder te professionaliseren en te gaan voor een echte verenigings sterrenwacht. Gezien mijn eerdere ervaring met de sterrenwacht in Muiderberg speelde dat eigenlijk al een tijdje door mijn hoofd.
Daarom had ik een eerste ontwerptekening gemaakt waarmee ik de interesse in de onze streek wilde opwekken.

Het heeft uiteindelijk geleid tot de oprichting van vereniging Sterrenwacht Halley.

Door de goede contacten met de gemeente kwamen we in het bezit van een geschikt bouwkavel. Heel veel tijd heb ik gestoken om de noodzakelijke gelden bij elkaar te krijgen. Later ontmoette ik onze architect die onze inmiddels verder evoluerende plannen heeft uitgewerkt aangevuld met vele technische eisen mijnerzijds die je aan een sterrenwacht hoort te stellen.

De sterrenwacht heeft twee koepels. De grote voor het publiek, de kleine voor de leden en een optie voor een derde b.v. als zonneopstelling. Daartussenin is een groot dakterras.

De koepels

Voor de twee polyester koepels had ik wel bijzondere gedachten. De grote zou een zeer brede opening moeten krijgen en voor twee derde open moeten kunnen. Dat alles om een ruim blikveld te hebben en natuurlijk om de warme lucht snel te kunnen lozen.
De kleine koepel is (was) van een zeer aparte constructie. Geheel gesloten waarbij een relatief grote telescoop “vast” met de koepel meedraait.

Alle noodzakelijk ontwerp- en detailtekeningen zijn gemaakt.
Eerst zijn er twee mallen gemaakt. Die waren eigenlijk net zo ingewikkeld als de koepels zelf. De mallen zijn gebouwd op een stevig frame met een purschuim ondergrond en een polyester toplaag. Aan de mallen is een staalconstructie gemaakt om het middelpunt van de koepels te fixeren. In dit middelpunt is een cardanas bevestigd met een zware stalenstaaf met op het uiteinde een slijpmachine. Hiermee werd eerst de zachte purschuim ondergrond in de juiste radius geslepen en later de harde polyester toplaag.

De mate van afwerking van de mal bepaalt uiteindelijk het eindresultaat. Omdat niet alle delen van de koepel dezelfde vorm hebben zijn er diverse hulpspanten gemaakt die allen zeer specifiek geplaatst moesten worden. 
Gezien het vele werk zijn er eigenlijk wel vier koepels gemaakt.

In een artikel in het verenigingsblad kunt u verder lezen over deze koepels.

Hier zijn diverse foto’s van.

Tijdelijk werd een Polarex refractor in de koepel geplaatst.

Het oorspronkelijke kijker ontwerp

Vanaf het begin stond me voor ogen een kwalitatief hoogstaand instrument voor onze sterrenwacht te ontwerpen en te maken. Destijds deed de APO zijn intrede en het was me duidelijk: de sterrenwacht zou een grote APO refractor moeten bezitten. Na een uitgebreide zoektocht kwam ik toch bij Carl Zeiss terecht die naam maakte met zijn APQ objectieven.

Een 15 cm kijker was de grootste maar er zou een 20 cm aankomen. Zodoende is een 20 cm APQ in bestelling genomen. Intussen had ik een zware knikzuil montering hiervoor ontworpen. Onderzijde van beton, bovenzijde van staal.

Echter Zeiss heeft toen de productie van de APQ objectieven gestaakt en onze bestelling gecancelled.

Op zoek naar een alternatief kwam ik bij de Russische firma Aries terecht die een 25 cm Fluoriet Triplet aanbood voor een lagere prijs dan de 20 cm van Zeiss. De bestelling is dan ook vlot geplaatst. Inmiddels waren er al diverse ontwerp en detailtekeningen gemaakt van de montering.

Het ontwerp van de kijker zelf heb ik moeten aanpassen aan de 25 cm.
Het is een gevouwen ontwerp geworden.

Er zijn ruim honderd detailtekeningen gemaakt van alle onderdelen.
Diverse onderdelen zijn besteld, precisie-encoders, servomotoren, servobesturing, lagers, materialen enz.

Vele losse onderdelen zijn gemaakt.

.

De levertijd van het objectief werd wel erg lang. Veel heel veel correspondentie is er geweest met Aries over de ontwikkelingen. Uiteindelijk vroeg het bestuur me om er mee te stoppen. De bestelling van het objectief liep echter nog en op enig moment kreeg ik het bericht dat het objectief klaar lag. Toen heb ik zelf de opdracht gecancelled; we hebben de aanbetaling terug ontvangen. Een gemiste kans voor Halley om een van de beste telescopen ter wereld te kunnen bezitten.

De huidige kijkers

Op enig moment werd een CP 180 montering van Astrotechniek te koop aangeboden met een 30 cm Jones Bird telescoop van Opticon.

Weer later is de 30 cm Epsilon astrocamera van Takahashi aangeschaft. Deze was eigendom van de bekende astrofotograaf Jean Dragesco.

Het geheel is tot een eenheid gesmeed. De montering draagt de twee telescopen met gemak. De technische doordachtheid en uitvoering van zowel de montering als de kijker was echter teleurstellend. Heel veel moest veranderd worden en dat vergde veel tijd en moeite. Ook de Takahashi had zo zijn beperkingen die ik heb moeten verhelpen.

Hier een impressie van de vele nieuwe onderdelen die zijn vervaardigd.

Voor het netjes opbergen van alle toebehoren is een kast gemaakt met uitdraaibare plateaus waar elk toebehoor zijn eigen plaats heeft.
Na heel lang in de grote koepel te hebben gestaan is het geheel nu naar de kleine koepel verplaatst waar het ook oorspronkelijk voor bedoeld was.

Op het dakterras tussen de tweekoepels kunnen losse telescopen opgesteld worden op zuilen.